Besin değerleri hakkında önemli bilgiler

“Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu” ve seçilmiş ürünlerin ön yüzünde yer almaya başlayan “Besin Değeri Etiketleri”nin anlaşılmasını kolaylaştırarak, ürün tercihlerini daha bilinçli yapmanıza yardımcı olmayı hedeflemekteyiz.

Sağlıklı Beslenmede Günlük İhtiyaç Değerleri ve Önemi

Beslenme, insanın büyümesi ve gelişmesi (anne karnında ve daha sonra) sağlıklı ve üretken olarak yaşamını sürdürmesi için gerekli olan besinlerin alınmasıdır. Sağlıklı büyüme ve gelişme ve özellikle zeka gelişimi için yeterli ve dengeli beslenme şarttır. Beslenme, dokuların yenilenmesini ve bağışıklık sisteminin sağlıklı olarak çalışmasını sağlar.Yetersiz ve dengesiz beslenme vücut direncini azalttığında hastalıklara yakalanma olasılığı artmakta ve hastalıklar ağır seyretmektedir. Yeterli ve dengeli beslenme, iş yaşamında da verimlilik ve üretkenlikte önemli rol oynar.

Yeterli ve dengeli beslenme, besinlerin vücudumuzun gereksinimi kadar enerji, karbonhidrat, protein, yağ, vitamin ve mineralleri sağlayacak miktarlarda alınmasıdır.

Besinlerin bileşiminde değişik miktarda ‘besin öğesi’ dediğimiz kimyasal moleküller bulunmaktadır. Her insanın büyüme, gelişme ve sağlıklı olarak yaşamını sürdürebilmesi için vücudunu dirençli tutacak ve gün içinde harcanan enerjinin geri kazanılmasını sağlayacak besin öğelerine ihtiyacı vardır.

Peki vücudumuzun gereksinim duyduğu miktar ne kadardır? Günlük ihtiyaç adı altında ifade edilen değerler her insan için farklılık göstermektedir. 4 yaşında bir çocuktan 18 yaşında bir gence ve 50 yaşında bir yetişkine kadar, günlük ihtiyaçlar besin öğesi ve enerji bazında değişmektedir. Günlük ihtiyaçların farklı olmasında yaş kadar cinsiyet, boy, kilo ve fiziksel aktivitenin boyutu gibi faktörlerin de büyük etkisi bulunmaktadır.

Şekil 1 ‘de, fiziksel aktiviteye bağlı olarak çeşitli mesleklerde ve spor aktivitelerinde harcanan enerji miktarına yönelik örnekler yer almaktadır.

 

Şekil 1 – Çeşitli Fiziksel Aktivitelerde Harcanan Enerji Miktarı

 

* Kalori değerleri 65 kg. ağırlığında bir kişi göz önüne alınarak hesaplanmıştır. kcal/dak kcal/saat
Aerobik:Yüksek Tempoda 8 480
Aerobik:Düşük Tempoda 6 360
Basketbol oynamak 9 540
Bilardo 3 180
Bisiklet: 19-22 km/saat 9 540
Bowling 3 180
Dağcılık-çıkış 13 780
Dağcılık-iniş 8 480
Dalış 8 480
Futbol 8 480
Hentbol 14 840
Jimnastik (genel) 5 300
Koşu: 10,5 km/saat 13 780
Koşu: 8 km/saat 9 540
Koşu: kross 10 600
Kürek (Antrenman aletinde) ılımlı 8 480
Plaj Voleybolu 9 540
Tenis 8 480
Yürüyüş: 5,5 km/saat 5 300
Yürüyüş: 6,5 km/saat 5 300
Yürüyüş: 7,5 km/saat 6 360
Yüzme sırtüstü 9 540
Yüzme:Genel 7 420
Ağaç dikmek 5 300
Alışveriş 4 240
Bahçe ile uğraşmak 5 300
Bilgisayar işi 2 120
Çim biçmek 6 360
Hafif Büro işi 2 120
İnşaat işçisi 6 360
Kazmak, bellemek 6 360
Marangoz 4 240
Masabaşı işi 2 120
Odun kırmak 7 420
Oto tamiri 3 180
Televizyon seyretmek 1 60

 

Beslenme Etiketlemesi ile İlgili Referans Değerler

Bireyler için en sağlıklı beslenme şekli, kişinin cinsiyeti, yaşı, çalışma hayatı ve fizyolojik diğer faktörleri göz önünde bulundurularak beslenme ve diyet uzmanları tarafından hesaplanabilir. Bununla birlikte, genel çerçevede ortalama günlük tüketim değerleri belirleyerek insanları daha sağlıklı beslenme konusunda bilinçlendiren bilimsel çalışmalar da mevcuttur.

Amerikan Gıda ve İlaç Örgütü (FDA) tarafından gerçekleştirilen araştırmalarda kişinin cinsiyeti, yaşı, çalışma hayatı ve fizyolojik diğer faktörleri göz önünde bulundurularak ortalama günlük ihtiyaç değerleri belirlenmiştir. Şekil 2’de FDA tarafından hazırlanan günlük ortalama beslenme referans değerleri yer almaktadır.

 

Şekil 2 – Günlük Ortalama Beslenme Referans Değerleri

 

Besin Öğesi Ölçüm Birimi Günlük İhtiyaç Miktarı*
Yağ Gram (g) 65
Doymuş Yağ Gram (g) 20
Kolestrol miligram (mg) 300
Sodyum miligram (mg) 2400
Potasyum miligram (mg) 3500
Karbonhidrat Gram (g) 300
Lif Gram (g) 25
Protein Gram (g) 50
Vitamin A mikrogram (µg) 800
Vitamin C miligram (mg) 60
Kalsiyum miligram (mg) 1000
Demir miligram (mg) 18
Vitamin D mikrogram (µg) 5
Vitamin E miligram (mg) 10
Vitamin K mikrogram (µg) 80
Vitamin B1 miligram (mg) 1,5
Vitamin B2 miligram (mg) 1,7
Niyasin miligram (mg) 20
Vitamin B6 miligram (mg) 2.0
Folik Asit mikrogram (µg) 400
Vitamin B12 mikrogram (µg) 6.0
Biyotin mikrogram (µg) 300
Pantotenik Asit miligram (mg) 10
Fosfor miligram (mg) 1000
İyot mikrogram (µg) 150
Magnezyum miligram (mg) 400
Çinko miligram (mg) 15
Selenyum mikrogram (µg) 70
Bakır miligram (mg) 2.0
Manganez miligram (mg) 2.0
Krom mikrogram (µg) 120
Molibdenum mikrogram (µg) 75
Klor miligram (mg) 3400

 

Kaynak: FDA -1999
*4 yaş ve üstü çocuklar ile yetişkinler için 2000 kilokalorilik beslenme değerleri baz alınarak hazırlanmıştır.

Neden 2000 Kilokalori (Kcal) ?

Bir bireyin günlük ihtiyacının çeşitli faktörlere bağlı olarak değişiklik gösterebileceğine daha önce değinmiştik. “Besin Değeri Etiketleri” projesinde kullanılan günlük ihtiyaç değerleri, Amerikan Gıda ve İlaç Birliği (FDA) tarafından 4 yaş ve üstü kişiler için 2000 kilokalorilik beslenme değerleri göz önüne alınarak bilimsel olarak hesaplanan verilerdir.

Günlük enerji ihtiyacının 2000 kcal yerine 2500 kcal olması durumunda, besin öğelerinin günlük alım değerlerinde Şekil 3’deki gibi değişiklikler olmaktadır.

 

Şekil 3 – Günlük Besin İhtiyaçlarının Enerji Tüketimine Göre Değişimi

 

Günlük Kalori İhtiyacı
2000 2500
Toplam Yağ 65 g 80 g
Doymuş Yağ 20 g 25 g
Kolesterol 300 mg 300 mg
Sodyum 2400 mg 2400 mg
Toplam Karbonhidrat 300 g 375 g
Lif 25 g 30 g

 

Bu referans tablo, iki farklı günlük enerji ihtiyacı değeri için (2000kcal ve 2500 kcal) bazı günlük besin değerlerini göstermektedir. Fiziksel aktivite, yaş vb. faktörlere bağlı olarak kalori ihtiyacınız ve buna bağlı olarak günlük beslenme değerleri daha farklı olacaktır.

Şekil 4’de yaş, cinsiyet ve fiziksel aktivite bazında günlük kalori ihtiyaçları yer almaktadır.

 

Şekil 4 – Günlük Kalori İhtiyacının Yaş, Cinsiyet ve Fiziksel Aktiviteye Göre Değişimi

 

ERKEK

KADIN

Aktivite Boyutu Düşük Derecede Aktif* Orta Derecede Aktif** Yüksek Derecede Aktif*** Aktivite Boyutu Düşük Derecede Aktif* Orta Derecede Aktif* Yüksek Derecede aktif*
YAŞ KCAL KCAL KCAL YAŞ KCAL KCAL KCAL
2 1000 1000 1000 2 1000 1000 1000
3 1000 1400 1400 3 1000 1200 1400
4 1200 1400 1600 4 1200 1400 1400
5 1200 1400 1600 5 1200 1400 1600
6 1400 1600 1800 6 1200 1400 1600
7 1400 1600 1800 7 1200 1600 1800
8 1400 1600 2000 8 1400 1600 1800
9 1600 1800 2000 9 1400 1600 1800
10 1600 1800 2200 10 1400 1800 2000
11 1800 2000 2200 11 1600 1800 2000
12 1800 2200 2400 12 1600 2000 2200
13 2000 2200 2600 13 1600 2000 2200
14 2000 2400 2800 14 1800 2000 2400
15 2200 2600 3000 15 1800 2000 2400
16 2400 2800 3200 16 1800 2000 2400
17 2400 2800 3200 17 1800 2000 2400
18 2400 2800 3200 18 1800 2000 2400
19-20 2600 2800 3000 19-20 2000 2200 2400
21-25 2400 2800 3000 21-25 2000 2200 2400
26-30 2400 2600 3000 26-30 1800 2000 2400
31-35 2400 2600 3000 31-35 1800 2000 2200
36-40 2400 2600 2800 36-40 1800 2000 2200
41-45 2200 2600 2800 41-45 1800 2000 2200
46-50 2200 2400 2800 46-50 1800 2000 2200
51-55 2200 2400 2800 51-55 1600 1800 2200
56-60 2200 2400 2600 56-60 1600 1800 2200
61-65 2000 2400 2600 61-65 1600 1800 2000
66-70 2000 2200 2600 66-70 1600 1800 2000
71-75 2000 2200 2600 71-75 1600 1800 2000
76 ve üstü 2000 2000 2400 76 ve üstü 1600 1800 2000

 

* Düşük Derecede Aktif: Günlük aktiviteleri dışında, 30 dakikadan daha az olmak kaydıyla orta derecede fiziksel aktivite gerçekleştirme
** Orta Derecede Aktif: Günlük aktiviteleri dışında 30 ila 60 dakika arasında orta derecede fiziksel aktivite gerçekleştirme
*** Yüksek Derecede Aktif: Günlük aktiviteler dışında 60 dakikadan daha fazla olmak kaydıyla orta derecede fiziksel aktivite gerçekleştirme

Şekil 4’deki günlük kalori değerleri, kişilerin yaş, cinsiyet ve fiziksel aktiviteleri dikkate alınarak belirlenmiştir. Tablo, kendinize en yakın günlük kalori değerini yaklaşık olarak belirlemenizde size yardımcı olacaktır. Ancak unutulmamalıdır ki, günlük enerji ihtiyacı bu faktörler dışında boy ve kilo gibi fiziksel özelliklere bağlı olarak da değişebilmektedir. Bu nedenle, sizin için en uygun günlük kalori ihtiyacı uzman bir doktor tarafından belirlenmelidir.

Gıda Ambalajları Üzerindeki Tablolar

Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu Nasıl Okunur?
Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu, hemen hemen tüm gıda ürünlerinde yer alan ve ürünün içeriği ile ilgili temel bilgilendirmeleri içeren tablodur. Genelde ürün ambalajının yan yüz veya arka yüzünde yer alır.

Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu”nun satırlarında, enerji ve ürün içinde bulunan besin öğelerinin listesi, sütunlarında ise tablodaki değerler için referans alınan ürün miktarı, besin değerlerinin günlük ihtiyacı karşılama oranları ve referans alınan günlük ihtiyaç değerleri yer almaktadır.

Şekil 5 – Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu

 

Enerji ve Besin Öğeleri (100ml için) (%RDA) Günlük İhtiyacı Karşılama Oranı * (RDA) Günlük İhtiyaç
Enerji 57,4kcal / 240 kJ 2,87% 2000
Protein 3,1 g 6,20% 50
Yağ 3 g 4,62% 65
Doymuş Yağ 1,48 g 7,44% 20
Karbonhidrat 4,5 g 1,50% 300

*Günlük ihtiyaç değerleri, 4 yaş ve üstü için 2.000 kalorilik beslenme baz alınarak hazırlanmıştır. Günlük ihtiyaç, yaş, cinsiyet, boy, kilo ve fiziksel aktiviteye göre değişiklik göstermektedir. (FDA-1999)

Şekil 5’de 1.lt Yağlı Süte ait Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu görülmektedir. Enerji ve Besin Öğeleri Tablosunda ilk olarak, enerji ve besin öğesi bilgileri için referans alınan ürün miktarına dikkat edilmelidir. Tabloda verilen besin değerleri ürünün 100 gramı, 100 mililitresi, porsiyonu ve/veya paketi için geçerli olabilir. Bununla birlikte, günlük alım miktarımızı hesaplarken, tükettiğimiz miktarı dikkate almalı, değerleri bu ölçekler üzerinden hesaplamalıyız.

250 ml için: Günlük süt tüketiminiz 250 ml (yaklaşık 1 bardak) ise, bu porsiyondan aldığınız yağ miktarı tablodaki değerin 2,5 katı olan 7,5 g’dır ve bu miktar günlük ihtiyacınızın % 11,5’ine karşılık gelmektedir.

Vitamin ve Mineraller İçin Özel Tablolar

Vitamin ve mineral gibi küçük yapılı besin öğeleri “Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu” yerine bazı ürünlerde farklı bir tablo ile daha detaylı da gösterilebilmektedir. Bu tabloların hazırlanmasındaki amaç, tüketicilerimize ürünün içeriği ile ilgili daha detaylı bilgi sunabilmektir.

Şekil 6 – Günlük Kalsiyum İhtiyacı Tablosu

Günlük Kalsiyum İhtiyacı

Yaş Günlük İhtiyacı (RDI) 1 Bardak (250ml)
Yağsız Sütteki Kalsiyum
1 Bardak (250ml)
Yağsız Sütün Günlük İhtiyacı Karşılama Oranı
1-3 500 mg 300 mg %60
4-8 800 mg 300 mg %37,50
9-18 1300 mg 300 mg %23,08
19-50 1000 mg 300 mg %30
51+ 1200 mg 300 mg %25
Hamile ve Emzirenler (14-18) 1300 mg 300 mg %23,08
Hamile ve Emzirenler (19-50) 1000 mg 300 mg %30

Şekil 6’da 1 lt. Süt’ün yan yüzünde bulunan “Günlük Kalsiyum İhtiyacı” tablosu yer almaktadır. Süt ve süt ürünleri, gelişme çağında olan çocukların yanısıra kemik yapısını güçlendirmek amacıyla her yaştan kadın ve erkeğin ihtiyaç duyduğu bir kalsiyum kaynağıdır. Bu nedenle, 1 lt. Süt’ün üzerinde “Günlük Kalsiyum İhtiyacı” ile ilgili ek bir tablo daha sunulmaktadır. Bu tabloda, yaş bazında günlük kalsiyum ihtiyacı değerleri verilmekte ve 250 ml (yaklaşık 1 bardak) Süt’ün günlük kalsiyum ihtiyacını karşılama oranı belirtilmektedir. Tabloda yaş bazında yapılan genel değerlendirmelerin yanısıra, hamile bayanlar için de yaş bazında kalsiyum ihtiyacı değerleri belirtilmektedir.

Enerji Değeri

Kalori, vücudun enerji ihtiyacı için kullanılan bir ölçü birimidir. Bir gıda ürününün kalori değeri ise, o ürünün sağladığı enerji miktarını ifade etmektedir. Günümüzün beslenme alışkanlıkları tüketicilerin ihtiyacı olan enerji değerinden çok daha fazlasını almalarına sebep olabilmektedir. “Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu”, enerji alımımızı ihtiyaç düzeyinde ve kontrol altında tutmakta rehberlik edebilir.

Şekil 7 – Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu

 

Enerji ve Besin Öğeleri (100 ml için) (RDA) Günlük İhtiyacı
Karşılama Oranı (%) *
(RDA) Günlük
İhtiyaç *
Enerji 46,7 kcal / 209 kj %2,35 2000

Şekil 7’de 1 lt. Kokteyl Meyve Suyu’na ait Enerji ve Besin Değeri tablosunun enerji ile ilgili bölümü yer almaktadır. Ürünün 100 ml’sinde 46,7 kcal enerji bulunmakta ve bu değer, ortalama günlük ihtiyacın %2,35’ini karşılamaktadır. Ancak üründen 250 ml. (1 bardak) tükettiğinizde enerji alımınızın 116,75 kcal’ye, günlük ihtiyacınızı karşılama oranını da % 5,83’e çıktığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Kalori ile İlgili Genel Rehber

Şekil 8, tüm ürünlerin Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu’nu incelerken, size yardımcı olacak genel bir rehber niteliğindedir. Bu rehberin oluşturulmasında, günlük ihtiyacın 4 yaş ve üstü için ortalama 2.000 kalori olduğu dikkate alınmıştır.

Şekil 8 – Genel Kalori Rehberi

 

Kalori Tüketim Değerlendirmesi
40 kalori – Düşük
100 kalori – Orta
400 kalori ve üzeri – Yüksek

Günlük kalori alımınızın yüksek değerlerde seyretmesi şişmanlık ve obeziteye sebep olmanın yanısıra beraberinde oluşan diğer rahatsızlıkları da tetikleyebilir.

Besin Öğeleri

Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu’nda enerji değerinden hemen sonra ürün içinde yer alan besin öğeleri ifade edilmektedir.

Şekil 9 – Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu

 

Enerji ve
Besin Öğeleri
(100 g için) 1 Porsiyon
(1 Yemek
Kaşığı – 15 g)
Bir Yemek Kaşığı (15g)
Üzüm Pekmezi’nin
Günlük İhtiyacı Karşılama Oranı (%) *
Protein 0,84 g 0,13 g 0,26%
Yağ 0,25 g 0,037 g 0,06%
Karbonhidrat 68 g 10,2 g 3,40%
Demir 3,17 mg (22,6%) 0,47 mg

*Günlük ihtiyaç değerleri, 4 yaş ve üstü için 2.000 kalorilik beslenme baz alınarak hazırlanmıştır. Günlük ihtiyaç, yaş, cinsiyet, boy, kilo ve fiziksel aktiviteye göre değişiklik göstermektedir. (FDA-1999)
Şekil 9’da Üzüm Pekmezi’ne ait Enerji ve Besin Değeri Etiketleri Tablosu’nun besin öğeleri ile ilgili bölümü yer almaktadır. Tablonun ilk sütunu, ürün içinde yer alan besin öğelerini, ikinci sütunu ürünün 100 g.’ı içindeki besin öğelerinin miktarını, 3. sütun ürünün bir porsiyonu (15 g – Bir Yemek Kaşığı) içindeki besin öğesi değerlerini, 4.sütun ise günlük ihtiyacımızı karşılama oranını ifade etmektedir. Bu üründe tüketicilerin tüketim alışkanlıkları göz önüne alınarak daha gerçekçi değerlendirmeler yapılmasına olanak sağlamak amacıyla iki farklı porsiyon değeri ifade edilmiştir.

Günlük Tüketim Miktarı ve Günlük İhtiyacı Karşılama Oranları

Bir gıda ürününe ait Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu’nu incelerken, kontrol edilmesi gereken ilk nokta, yukarıda da belirtildiği gibi tablodaki değerler için referans alınan ürün miktarı ve paket içinde sunulan toplam servis miktarı/porsiyon sayısıdır.
Örnek: “1 porsiyon (bardak) süt 250 ml. ise 500 ml.’lik bir süt paketinin içeriği 2 porsiyondur. (2 bardaktır.) Servis miktarı, ürünün içeriğine göre 100 ml/100 g/porsiyon/paket şeklinde ifade edilmektedir. Yasal yükümlülükler, Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu’ndaki porsiyon değerlerinin yukarıdaki şekillerden biri ile ifade edilmesini zorunlu hale getirmektedir. Şekil 10’da, günlük tüketiminizin iki porsiyon olduğu bir üründe ambalaj üzerindeki tablo ile tükettiğiniz miktara ait besin öğesi değerleri karşılaştırılmaktadır.

Şekil 10 – Günlük Tüketim Miktarına Göre Besin Alımı

 

1 Porsiyon 2 Porsiyon
Servis Miktarı 1 Bardak
(250 ml)
Günlük İhtiyacı
Karşılama Oranı*
2 Bardak
(500 ml)
Günlük İhtiyacı
Karşılama Oranı*
Kalori 150 7,50% 300 15%
Yağ 12 g 18% 24 g 36%
Doymuş Yağ 5 g 25% 10 g 50%
Kolestrol 15 mg 5% 30 mg 10%
Sodyum 200 mg 8,30% 400 mg 16,60%
Karbonhidrat 50 g 16% 100 g 32%
Lif 3 g 12% 6 g 24%
Protein 5 g 10% 10 g 20%
A Vitamini 0,12 mg 15% 0,24 mg 30%
C Vitamini 10 mg 16% 20 mg 32%

* Günlük ihtiyaç değerleri, 4 yaş ve üstü için 2.000 kalorilik beslenme baz alınarak hazırlanmıştır. Günlük ihtiyaç, yaş, cinsiyet, boy, kilo ve fiziksel aktiviteye göre değişiklik göstermektedir. (FDA-1999)

Günlük ihtiyacı karşılama oranları bir porsiyonun 2000 kalorilik bir diyette besinsel olarak karşılığı konusunda genel bir fikir vermektedir. Bu değeri, besinin çok veya az besleyici olup olmadığını anlamak üzere kullanabilirsiniz.

Besin Öğeleri İçin Günlük Tüketim Önerileri

Daha öncede belirtildiği gibi, yeterli ve dengeli beslenme, besinlerin vücudumuzun gereksinimi kadar enerji, karbonhidrat, protein, yağ, vitamin ve mineralleri sağlayacak miktarlarda alınmasıdır. Besin öğelerinin günlük ihtiyaçlarının çok üstünde tüketilmesi durumunda vücut için olumsuz etkiler göstermesi söz konusu olabilmektedir.

Şekil 11 – Besin Öğeleri İçin Günlük İhtiyaç Değerleri ve Tüketim Önerileri

 

Besin Öğesi Günlük İhtiyaç Günlük İhtiyacı Karşılama Oranı Tüketim Önerisi
Yağ 65 g 100% Daha Az
Doymuş Yağ 20 g 100% Daha Az
Kolestrol 300 mg 100% Daha Az
Sodyum 2400 mg 100% Daha Az
Karbonhidrat 300 g 100% En Az
Lif 25 g 100% En Az
A Vitamini 0,8 mg 100% En Az
C Vitamini 60 mg 100% En Az
Kalsiyum 800 mg 100% En Az

*Günlük ihtiyaç değerleri, 4 yaş ve üstü için 2.000 kalorilik beslenme baz alınarak hazırlanmıştır. Günlük ihtiyaç, yaş, cinsiyet, boy, kilo ve fiziksel aktiviteye göre değişiklik göstermektedir. (FDA-1999)

Şekil 11, besin öğelerinin günlük ihtiyaçları karşılama oranının yanısıra söz konusu besin öğeleri için tüketim önerileri içermektedir.

Beslenme uzmanları, vücut için gerekli olan ancak fazla tüketiminin ciddi sağlık problemlerine yol açtığı bilinen doymuş yağ, yağ asitleri, kolestrol ve sodyum alımının mümkün olan minimum seviyede tutulmasını, vücut işlevlerinin eksiksiz ve programlı bir şekilde yerine getirilmesine destek olan vitamin ve minerallerin ise mümkün olduğunca yüksek değerde vücuda alınması gerektiğini belirtmektedirler. Diyet lifi, A Vitamini, C Vitamini, Kalsiyum ve Demir gibi besin öğeleri, pek çok hastalığın gecikmesi hatta önlenebilmesinde etkili olmaktadır. Örneğin, yeterli düzeyde kalsiyum alımı, yaşın ilerlemesi ile birlikte kemik erimesine neden olan osteoporoz riskini azaltabilmektedir. Yeterli düzeyde diyet lifi tüketimi bağırsak faaliyetlerini düzenlerken, meyve ve sebzelerde bulunan katı lifler kalp rahatsızlıklarının belirli oranlarda engellenmesinde yardımcı olabilmektedir.

Unutulmamalıdır ki, Besin Değeri Etiketleri yalnızca vücudumuz için faydalı besin öğelerini almamız konusunda bizi bilgilendirmekle kalmamakta, aynı zamanda günlük ihtiyaçlarımızı göz önünde bulundurarak beslenme alışkanlıklarımızı değerlendirmemiz konusunda da bize rehberlik etmektedir.

Enerji ve Besin Değeri Tablolarının Karşılaştırılması

Besin Değeri Etiketleri ve Enerji ve Besin Değeri Tablolarının tek özelliği ürün içeriği ile ilgili yasal bilgilendirmeleri yapmak değil, aynı zamanda tüketicilerimizin ürün seçimi sırasında ürünleri içerikleri açısından da karşılaştırabilmesi ve daha bilinçli tercihler yapabilmesine olanak sağlamaktır. Şekil 10 ve Şekil 11, iki farklı yoğurda ait Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu”nu içermektedir.

Şekil 12 – 1500 gr. Yağlı Yoğurt

 

Enerji ve
Besin Öğeleri
(100 g için) Günlük İhtiyacı
Karşılama Oranı
Günlük İhtiyaç
Enerji 81 kcal 4,05% 2000
Protein 5 g 10 % 50
Yağ 3,8 g 5,85 % 65
Karbonhidrat 6,7 g 2,23 % 300
Kalsiyum 165 20,62 % 800

 

Şekil 13 – Meyveli Yoğurt

 

Enerji ve
Besin Öğeleri
(100 g için) Günlük İhtiyacı
Karşılama Oranı
Günlük İhtiyaç
Enerji 120 kcal 6,00% 2000
Protein 4 g 8 % 50
Yağ 7 g 10,70 % 65
Karbonhidrat 21 g 7 % 300
Kalsiyum 165 20,62 % 800

Eğer şeker tüketiminize dikkat ediyor ve gıda seçimlerinizi buna göre yapıyorsanız, ürün içeriğindeki karbonhidrat miktarına dikkat etmeniz gerekmektedir. Yukarıdaki iki etiket, alışveriş sırasında ürün tercihinizi yaparken besin tablolarının ne kadar büyük bir önem taşıdığını göstermektedir.

Etiketlere göre, 100 gr. Tam Yağlı Yoğurt içindeki karbonhidrat miktarı 7 gr. iken meyveli yoğurtta bu oran 21 gr.a çıkmaktadır. Bu durumda, şeker tüketimine dikkat eden bir tüketici için bu iki ürün arasından şeker içeriği düşük olan ürün tercih edilebilir.

Besin Değeri Etiketi

Bugün tüm dünyada ve Türkiye’de bireylerin beslenme ihtiyaçlarına ayırdıkları zaman ve buna bağlı olarak yeterli ve dengeli beslenmeye verilen önem giderek azalmaktadır. Dengeli ve yeterli beslenmenin doğru fiziksel aktivite ile birleşmesi neticesinde herkesin kolaylıkla sahip olabileceği sağlıklı yaşam, günümüzde birçoğumuz için ulaşılması zor bir hayal gibi gözükmekte. Günlük hayatın artan temposu, beraberinde hızlı ancak yetersiz ve dengesiz bir beslenme ile birlikte fiziksel aktivitede düşüşe sebep olmaktadır.

Turk T.A.S. olarak, tüketicilerimizi sağlıklı beslenme konusunda bilgilendirmek ve tercihlerini bilinçli olarak yapmalarını sağlamak amacıyla “Besin Değeri Etiketleri”ni sunmaktayız.

markalı seçilmiş ürünlerimizin ambalajlarının ön yüzünde, ürün içinde yer alan ve sağlıklı beslenme açısından önem taşıyan besin öğelerini tüketicilerin kolayca anlayabileceği şekilde ifade eden “Besin Değeri Etiketleri”, tüketiciye ürün içindeki besin öğeleri, bu öğelerin ürün içindeki miktarları ve bu değerlerin günlük ihtiyaçlarımızı karşılama oranları konusunda bilgi vermektedir. Bununla birlikte, ambalajın üzerinde hali hazırda yer alan “Enerji ve Besin Öğeleri Tablosu’nun da zenginleştirilerek tüketiciler için daha anlaşılır hale getirilmesi hedeflenmektedir.

Şekil 14 – Besin Değeri Etiketi

 

Ambalajın ön yüzünde görülen Şekil 14’deki etiket, ürün içinde yer alan ve sağlıklı beslenme açısından önem taşıyan besin öğelerinin günlük ihtiyacımızı karşılama oranını göstermektedir. Şekil 14, 1 lt. Süt ambalajının ön yüzünde yer alan “Besin Değeri Etiketi”ni göstermektedir.

Etiket üzerinde, Süt içinde yer alan, dengeli beslenme için önem taşıyan besin öğelerinin 100 ml’deki değerleri ve bu değerlerin günlük ihtiyacınızı karşılama oranları verilmektedir.

Şemayı incelerken ilk olarak, besin öğesi değerlerinin ürünün ne kadarında bulunduğuna dikkat edilmelidir. Sıvı gıdalar için 100 ml olan bu değer, katı gıdalarda 100 g. ile ifade edilmektedir.

Örnek: “100 ml Süt’te 57,4 kcal enerji bulunmakta ve bu enerji günlük ihtiyacınızın % 2,87’sini karşılamaktadır. Tüketicilerimizi, doğru bir şekilde bilinçlendirmek ve herhangi bir yanlış anlamaya sebebiyet vermemek amacıyla, ön yüzde bulunan “Besin Değeri Etiketi”’nde her besin öğesi için farklı bir renk tonu belirlenmekte, etiket kullanılan tüm ürünlerimizde besin öğesi-renk ilişkisi korunmaktadır.

“Besin Değeri Etiketleri” projesinde kullanılan günlük ihtiyaç değerlerinin hesaplanmasında, Amerikan Gıda ve İlaç Birliği’nin (FDA) 4 yaş ve üstü kişiler için 2000 kilokalorilik beslenme değerleri göz önüne alınmaktadır. Ancak, değerlerin kişiye göre farklılık gösterebileceği ve sizin için en uygun beslenme şeklinin uzman bir doktor tarafından belirlenmesi gerektiği unutulmamalıdır.

(Visited 75 times, 1 visits today)

cemil

2 Comments Hide Comments

Add Your Comment